Silymarin สามารถชะลอการเสื่อมของตับในผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำได้หรือไม่

คำถาม

Silymarin สามารถชะลอการเสื่อมของตับในผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำได้หรือไม่

คำตอบ

Silymarin มีข้อบ่งใช้ในการรักษาโรคตับชนิดต่างๆ เช่น ใช้ในการรักษาแบบ Supportive ในโรคตับอักเสบเฉียบพลันและเรื้อรัง โรคตับแข็ง ภาวะไขมันพอกตับ ภาวะตับถูกทำลายจากสิ่งมีพิษและของเสีย เช่น ไขมันพอกตับ แอลกอฮอล์ ยาบางชนิด สารพิษจาก Carbon tetrachloride และเห็ดที่มีพิษ (1) นอกจากนี้ยังมีคุณสมบัติในการปกป้องเซลล์ตับ (Hepatoprotective properties) (2) จากบทความเรื่อง Pharmacology of Silymarin ได้กล่าวถึง Silymarin ว่ามีกลไกการออกฤทธิ์ที่ยังไม่ทราบแน่ชัด อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลในการศึกษาวิจัย พบว่า Silymarin มีกลไกการออกฤทธิ์ 4 กลไก ดังนี้

1. เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ และช่วยควบคุมปริมาณสาร Glutathione ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระชนิดหนึ่งภายในเซลล์ตับ

2. ช่วยส่งเสริมการทำงานของเยื่อหุ้มเซลล์ในการควบคุมเพื่อป้องกันไม่ให้สารพิษเข้าสู่เซลล์ตับ

3. ส่งเสริมการสังเคราะห์สารไรโบโซมอาร์เอ็นเอ (Ribosomal RNA synthesis) ซึ่งมีส่วนช่วยในการกระตุ้นให้ตับงอกใหม่ (Liver regeneration)

4. ยับยั้งการแปรสภาพของเซลล์ Hepatic stellate ไปเป็นเซลล์ Myofibroblast ซึ่งเป็นเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการการสะสมคอลลาเจนจนนำไปสู่ภาวะตับแข็ง

นอกจากนี้ในบทความข้างต้นได้กล่าวในบทสรุปว่า Silymarin มีความสามารถทนต่ออาการข้างเคียงของยาได้ดี และเป็นยาแก้พิษ (Antidote) ที่มีประสิทธิภาพสำหรับใช้ในการแก้พิษต่างๆ ต่อตับ ได้แก่ พิษจากเห็ดระโงกหิน (A. phalloides) แอลกอฮอล์ และยาทางจิตเวช (Psychotropic drugs) และจากศึกษาทดลองหลายการศึกษากล่าวว่า Silymarin ทำหน้าที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่มีคุณสมบัติที่จำเพาะต่อตับในการปกป้องเซลล์ตับ (Hepatoprotective agent) (2) 

จากบทความเรื่อง Hepatoprotective effect of silymarin กล่าวถึงกลไกของภาวะตับถูกทำลายนั้นเกิดจากแอลกอฮอล์ซึ่งสร้างอนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นจากการ metabolism ของ xenobiotic และกล่าวว่า Silymarin เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องตับจากความเสียหายจากอนุมูลอิสระที่เกิดจากการ metabolism แอลกอฮอล์ เป็นสารประกอบจากธรรมชาติที่ใช้กันมากที่สุดทั่วโลกในการรักษาโรคตับ เนื่องจากมีสารต้านอนุมูลอิสระต้านการอักเสบ และต้านสร้างพังผืดที่ตับ รวมทั้งทำหน้าที่รักษาเสถียรภาพเยื่อหุ้มเซลล์และเพิ่มการสังเคราะห์โปรตีน

นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการศึกษาที่ศึกษาในคน ซึ่งรายงานว่าการรักษาด้วย silymarin ทำให้การรอดชีวิตของผู้ป่วยโรคพิษสุราในหลอดเลือดเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเมื่อเทียบกับการควบคุมที่ไม่ได้รับการรักษา (3) จากหนังสือ Foods and Dietary Supplements in the Prevention and Treatment of Disease in Older Adults กล่าวถึงว่า silymarin แสดงให้เห็นว่ามีฤทธิ์ในการป้องกันความเป็นพิษ (Protective effects) ของแอลกอฮอล์ทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง ในการศึกษาเกี่ยวกับความเป็นพิษเฉียบพลันแสดงให้เห็นว่าการใช้ Silymarin ในคนที่มีระดับ ALT สูงจากการใช้แอลกอฮอล์นั้นจะช่วยลดระดับ ALT ในเลือดลงได้ ลดระดับ Hepatic lipid peroxidation และการหลั่ง TNF (Production of TNF) ช่วยทำให้ระดับ Glutathione กลับคืนสู่สภาพเดิม และลดระดับไขมันที่ตับ (Hepatic microvesicular steatosis)

นอกจากนี้ในการศึกษาของโมเดลของความเป็นพิษจากแอลกอฮอล์แบบเรื้อรัง การใช้ silymarin แสดงให้เห็นถึงการลดระดับ aminotransferases และ GGT ในเลือด ยิ่งไปกว่านั้น Silymarin ยังแสดงให้เห็นว่าสามารถทำให้ Oxidative stress จากการใช้แอลกอฮอล์ในตับของลิงบาบูนลดลง และลด type 1 collagen ในตับได้

อย่างไรก็ตาม ในการศึกษาทางคลินิกยังไม่มีผลสรุปที่แน่ชัดชัดเจนและขัดแย้งกันอยู่ (4) จากหนังสือ Drug-Induced Liver Disease ได้กล่าวถึงการศึกษาอยู่ 2 การศึกษา ที่นำ Silymarin ไปใช้ในการรักษาโรคตับเรื้อรัง ตับแข็งจากแอลกอฮอล์ พบว่าผลของการศึกษาทั้งสองการศึกษาขัดแย้งกัน ซึ่ง Cochrane ได้ทบทวนการทดลองดังกล่าวข้างต้นแล้วสรุปได้ว่า silymarin ไม่มีผลอย่างมีนัยสำคัญต่อการลดการเป็นพังผืด การเจ็บป่วยหรือเป็นโรค หรือการเสียชีวิต และตั้งข้อสังเกตไว้ว่าการทดลองเหล่านี้มีวิธีการของทดลองที่มีคุณภาพต่ำ(5) จากหนังสือ Molecular Aspects of Alcohol and Nutrition ได้กล่าวถึงการศึกษาของ Ferenci และคณะ ซึ่งรายงานว่ามีการเพิ่มขึ้นเล็กน้อยของการรอดชีวิตในผู้ป่วยที่มีโรคตับแข็งจากแอลกอฮอล์หลังจากการรักษาด้วย silymarin อย่างไรก็ตาม ในการศึกษาอื่น พบว่า Silymarin ไม่มีผลต่อการรอดชีวิตในผู้ป่วยตับแข็งจากแอลกอฮอล์ และในอีกการศึกษาหนึ่ง พบว่า Silymarin สามารถต้าน Oxidative stress และยังสามารถชะลอการดำเนินไปของการมีพังผืดที่ตับในลิงบาบูนที่ดื่มแอลกอฮอล์(6) 

จากข้อมูลข้างต้น ถึงแม้ว่าพบเพียงผลการศึกษาของ Silymarin ที่สามารถชะลอการดำเนินไปของการมีพังผืดที่ตับในลิงบาบูนที่ดื่มแอลกอฮอล์ แต่ยังไม่พบผลการศึกษาในคน อย่างไรก็ตาม Silymarin มีคุณสมบัติในการปกป้องเซลล์ตับ ซึ่งมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องตับจากความเสียหายจากอนุมูลอิสระที่เกิดจากการ metabolism แอลกอฮอล์ได้ จึงน่าจะสามารถชะลอการเสื่อมของตับในผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำได้

เอกสารอ้างอิง

  1. MIMS Thailand. Silyvercell. Available at: https://www.mims.com/thailand/drug/info/silyvercell/. Accessed Jun 4, 2018.
  2. Fraschini F, Demartini G, Esposti D. Pharmacology of Silymarin. Clin Drug Invest [serial online] 2002; 22 (1): 51-65. Available from: https://www.medscape.com/viewarticle/422884. Accessed Jun 5, 2018.
  3. Vargas-Mendoza N, Madrigal-Santillán E, Morales-González A, Esquivel-Soto J, Esquivel-Chirino C, García-Luna y González-Rubio M, et al. Hepatoprotective effect of silymarin. World J Hepatol [serial online] 2014; Mar 27; 6(3): 144–149. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3959115/#B19. Accessed Jun 5,2018
  4. Shivashankara AR, Venkatesh S, Bhat HP, Palatty PL, Baliga MS. Foods and Dietary Supplements in the Prevention and Treatment of Disease in Older Adults. Elsevier Inc. 2015: 163–170. Available at: https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/silybum-marianum. Accessed Jun 5, 2018.
  5. Seeff L, Stickel F, Navarro VJ. Drug-Induced Liver Disease. 3rd ed. Elsevier Inc. 2013: 631–657. Available at: https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/silybum-marianum. Accessed Jun 5, 2018.
  6. Silva CS, Portari GV, Vannucchi H. Molecular Aspects of Alcohol and Nutrition. Elsevier Inc. 2016: 119–131. Available at: https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/silibinin. Accessed Jun 5, 2018
Facebook Comments

Leave a Reply