ยาตัวใดที่สามารถใช้แทน Diphenhydramine ได้ ในกรณีที่ผู้ป่วยเกิด Extrapyramidal symptoms (EPS)

คำถาม

ยาตัวใดที่สามารถใช้แทน Diphenhydramine ได้ ในกรณีที่ผู้ป่วยเกิด Extrapyramidal symptoms (EPS)

คำตอบ

อาการ Extrapyramidal symptom (EPS) เป็นอาการข้างเคียงที่พบได้บ่อยของยาในกลุ่ม antipsychotic drug ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดการไม่ใช้ยาตามสั่ง โดยเกิดจากการที่ยาไปออกฤทธิ์ยับยั้ง Dopamine receptor (D2) โดยอาการดังกล่าวจะพบมากในกลุ่มยาที่เป็น typical antipsychotic ได้แก่ haloperidol และ prochlorperazine โดยอาการของ EPS จะแบ่งออกเป็น 3 อย่าง คือ

  1. Dystonic มีอาการ หดเกร็งของกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะที่กล้ามเนื้อบริเวณปาก ลิ้น หน้า และคอ โดยอาการจะเกิดภายใน 72 ชั่วโมงหลังจากการให้ยา dopamine – blocking drug ซึ่งส่วนมากจะเกิดในคนหนุ่มสาว โดยยาที่ทำให้เกิดได้มากจะเป็น high potency drug typical antipsychotic drugs เช่น haloperidol (65%) โดยอาการจะเกิดค่อนข้างสั้นในทุก EPS และจะตอบสนองต่อการรักษาเป็นส่วนใหญ่
    โดยการรักษาจะมีการใช้ benztropine(cogentin) 2 mg IM หรือ diphenhydramine (benadryl) 50 mg IM โดยจะเห็นผลภายใน 10 – 30นาที(1) แต่ถ้าไม่มียาใน 2 ตัวนี้อาจให้ diazepam 5 – 10 mg โดย push เข้าทางหลอดเลือดช้าๆ หรืออาจให้ lorazepam 1 – 2 mg IM แทนได้ โดยอาการส่วนใหญ่จะหายไปภายใน 15 นาทีเมื่อให้ทาง IM หรือ 5 นาที เมื่อให้ทาง IV
  2. Psedoparkinsonism มีอาการคล้ายกับโรค Parkinson คือมี tremor, rigidity, bradykinesia, postural abnormality มักจะเกิดขึ้นภายใน 1 สัปดาห์ หรือหลายเดือนหลังจากได้รับยา dopamine-blocking drug รักษาโดยให้ยาในกลุ่ม anticholinergic agent เป็นยาตัวแรกในการรักษา โดยใช้ได้ทั้ง benztropine 1 – 6 mg/day PO และ trihexyphenidyl 5 -15 mg/day แต่แนะนำให้ใช้ benztropine ในการรักษาเป็นตัวแรก นอกจากนี้อาจใช้ amantadine 100 – 400 mg/day ในคนที่ไม่ตอบสนองต่อยาในกลุ่ม anticholinergic agent ได้
  3. Akathisia มีอาการ ไม่สบายไม่ว่าอยู่ท่าใดก็ตาม จะมีอาการผุดลุก ผุดนั่ง อยู่ไม่นิ่ง มีความรู้สึกเหมือนว่าต้องเร่งรีบตลอดเวลา ซึ่งเป็นอาการหนึ่งที่พบได้บ่อยของ EPS และมีการตอบสนองต่อการรักษาน้อยสุด Akathisia จะมีการตอบสนองต่อการรักษาน้อย โดยการรักษาจะใช้ยา Propranolol 40 – 160 mg/day หรืออาจมีการใช้ยาในกลุ่ม benzodiazepines เช่น lorazepam 1.5 – 5 mg/day หรือใช้ clonazepam 0.5 – 2 mg/day ก็ได้

เอกสารอ้างอิง :

  1. Stimmel GL. Schizophrenia in Textbook of therapeutics. 7th ed. 2000. Lippincott Williams&Wilkins: Philadelphia. P1221-1222
  2. Crismon ML, Argo TR, Buckley PF. Schizophrenia in Pharmacotherapy a pathophysiologic approach. 7th ed. 2008. Mc Graw hill: New York; p 1111-1112
Facebook Comments

Leave a Reply