ข้อแนะนำในการใช้ยาและวิธีการเก็บรักษายา PAS

คำถาม

PAS มีข้อแนะนำในการใช้ยาและวิธีการเก็บรักษายาอย่างไร

คำตอบ

ข้อแนะนำในการใช้ยาและวิธีการเก็บรักษายา PAS เป็นดังนี้

ข้อบ่งใช้
PAS คือ Para-aminosalicylic acid หรือ Para-aminosalicylate sodium หรือ PAS-sodium มีข้อบ่งใช้ เป็นยาที่ในใช้การรักษาวัณโรคดื้อยา จัดอยู่ในกลุ่ม D3 add on agent ซึ่งเป็นยารักษาวัณโรคชนิดรับประทานเพิ่มเติม ไม่ได้เป็นยาหลักในการรักษาวัณโรค เป็นยารักษาวัณโรคที่มีประสิทธิภาพที่ไม่ชัดเจน เป็นกลุ่มที่องค์การอนามัยโลกไม่แนะนำให้เลือกใช้เป็นยาหลักในการรักษา MDR-TB เนื่องจากประสิทธิภาพของยาไม่ชัดเจน จะพิจารณาใช้ก็ต่อเมื่อไม่สามารถใช้ยาในกลุ่มที่ 1 ถึงกลุ่มที่ 4 ให้ได้ยาอย่างน้อย 4 ขนาน อย่างไรก็ดี การเลือกใช้ยา PAS ต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

ขนาดและวิธีการใช้
– จากแนวทางการวินิจฉัยและการดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคในประเทศไทย 2018 แนะนำขนาดยายาต่อวันของ PAS คือ 150-200 mg/kg สูงสุดไม่เกิน 12,000 mg แบ่งรับประทานวันละ 2 ครั้ง หรือ 3 ครั้ง
– MIMS Thailand แนะนำขนาดรับประทานยา PAS ดังนี้
ผู้ใหญ่: รับประทานยา 150 mg/kg/วัน โดยแบ่งรับประทานเป็น 3 – 4 ครั้ง ควรรับประทานยาร่วมกับอาหารที่มีความเป็นกรด เช่น โยเกิร์ต น้ำส้มคั้น ห้ามคี้ยวหรือบดยา
เด็ก: รับประทานยา 200 – 300 mg/kg/วัน โดยแบ่งรับประทานเป็น 3 – 4 ครั้ง 

ผลข้างเคียงและอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาที่อาจเกิดขึ้น
– หากขณะใช้ยา PAS อาจมีภาวะพร่องธัยรอยด์ฮอร์โมน (Hypothyroidism) ซึ่งเป็นผลข้างเคียงจากยาที่พบได้บ่อย มักพบในช่วงหลังของการรักษา โดยพบร้อยละ 10 ควรตรวจยืนยันโดยการตรวจระดับ TSH ถ้าผู้ป่วยมีอาการทางคลินิกที่สงสัยแต่เนื่องจากอาการไม่ชัดเจน จึงควรตรวจ TSH หลังรักษาไปแล้ว 3 เดือน และหลังจากนั้นควรตรวจซ้ำทุก 6 เดือน หรือถ้ามีอาการ- หากขณะใช้ยาอาจมีอาการอาเจียนเป็นเลือด อุจจาระมีเลือดปน ถ่ายเป็นสีดำแดง ให้ปรึกษาแพทย์

ข้อห้ามใช้
– ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
– ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยด้วยโรคเลือด จี6พีดี (G6PD deficiency)
– ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคไตขั้นรุนแรง 

ข้อควรระวัง
– ระวังการใช้ยานี้ในสตรีตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรให้แจ้งแก่แพทย์ก่อนการใช้ยา
– ระวังการใช้ยานี้ในผู้ป่วย โรคตับ โรคไต โรคแผลในกระเพาะอาหาร
– ควรตรวจติดตามอาการต่างๆ ต่อไปนี้อย่างใกล้ชิดระหว่างที่มีการใช้ยานี้ใน 3 เดือนแรก เช่น เกิดแผลในลำคอ มีไข้ มีภาวะเลือดออกง่าย คลื่นไส้ อาเจียน หรือปวดท้อง
– ควรหลีกเลี่ยงยาและเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ เนื่องจากอาจเพิ่มพิษต่อตับของยา PAS
– เมื่อใช้ร่วมกับยา Digoxin อาจลดระดับยา Digoxin ควรติดตามค่าระดับยา Digoxin ในเลือด
– เมื่อให้ยาร่วมกับ Ethionamide (Eto) อาจจะเพิ่มความเป็นพิษต่อตับ ควรติดตามค่า Liver enzymes
– เมื่อให้ยาร่วมกับ Eto อาจจะเกิดภาวะ Hypothyroidism ขึ้นได้ ควรติดตามค่าธัยรอยด์ฮอร์โมน อาจให้ยา Thyroid hormone (Levothyroxine)
– เมื่อใช้ร่วมกับ Isoniazid อาจลดการขจัดยาโดยการลด acetylation ของ Isoniazid ลง มีผลทำให้ระดับ Isoniazid เพิ่มขึ้น ดังนั้นอาจจะต้องลดขนาดยา Isoniazid

วิธีการเก็บรักษายา
PAS ควรเก็บยาที่อุณหภูมิต่ำกว่า 15 องศาเซลเซียส ก่อนเปิดใช้ และเก็บที่ยาที่อุณหภูมิต่ำกว่า 25 องศาเซลเซียส ได้ในระยะเวลาสั้นๆ เมื่อเปิดใช้แล้ว ไม่ควรใช้หากซองยาพองหรือยาเปลี่ยนไปเป็นสีน้าตาลเข้มหรือม่วง PAS-sodium ควรเก็บยาที่อุณหภูมิต่ำกว่า 25 องศาเซลเซียส หลีกเลี่ยงความร้อนและความชื้น 

เอกสารอ้างอิง

  1. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. จากแนวทางการวินิจฉัยและการดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคในประเทศไทย. 2561. Available at:  http://www.thoracicsocietythai.org/wp-content/uploads/2018/04/Thai-TB-Guidelines-2018-with-cover.pdf. Accessed May 31, 2018.
  2. PAS Sodium. MIMS Thailand. 2018. Available at: https://www.mims.com/thailand/drug/info/pas%20sodium/?type=brief. Accessed May 31, 2018.
  3. Para-aminosalicylic acid. MIMS Thailand. 2018. Available at: https://www.mims.com/thailand/drug/info/para-aminosalicylic%20acid/?type=brief&mtype=generic. Accessed May 31, 2018.
  4. Médecins Sans Frontières (MSF). Para-aminosalicylic acid (PAS) and sodium salt of PAS. 2017. Available at: https://medicalguidelines.msf.org/viewport/TUB/latest/para-aminosalicylic-acid-pas-and-sodium-salt-of-pas-20324051.html. Accessed Jun 1, 2018.
Facebook Comments

Leave a Reply